معرفي روستاي تراران

تِراران (نام‌هاي ديگر طراران، دلارام)
تراران در عرض جغرافيايي 34 درجه و 44 دفيقه شمالي و 49 درجه و 57 دقيقه طول شرقي واقع شده‌است.
از شمال به کوه‌ها، از جنوب به روستاي چال، از شرق به زاغر و از غرب با نقوسان مجاور است. اين روستا حدود 160 خانوار دارد.
تراران منطقه اي سبز و خرم است. زمين هاي كشاورزي و باغات آن به هم چسبيده و منظره اي زيبا به وجود آورده است. از محصولات باغي آن مي توان از بادام و سنجد و گردو نام برد.
مذهب مردم روستا شيعه دوازده‌امامي است.
از خانواده‌هاي تراران مي‌‌توان از : پارسا، قوام‌زاده، انوشيرواني، کريمي زند، کريمي، اعتضادي، نصيري، قربانيان، نوروزي، صالحي، محموديان، قوامي، وامقي، شهسواري، فيض محمدي و ... نام برد.

زبان مردم تراران، فارسي با لهجه تهراني است ولي در گذشته فارسي با لهجه‌اي محلي صحبت مي‌شده که برخي از سالمندان با آن آشنا هستند. در سده‌هاي گذشته زبان رايج محل گونه‌اي از زبان راجي از دسته زبان‌هاي ايراني مرکزي بوده که رفته‌رفته جاي خود را به فارسي داده ولي آثاري از آن در لهجه محلي سالمندان تراران بجا مانده‌است.

مناطق ديدني
- شاه‌چنار
- دشت تراران
-کوه سه‌سوراخ (داراي سه يا چندين غار)
- قلعه دختر
- قلعه معمار
- تخت رستم
- گردوي شهسواري
- آب گراب (آبگَرّو)
- سر خاک
- رزاوه
- سر اسر
- چشمه علي

درباره تراران نقل قول هاي متفاوتي وجود دارد كه ما بي هيچ توضيحي، دو نمونه از آن را ذكر مي كنيم:
مهندس حسن پارسا:
واژه تراران نامي است بسيار كهن. آران به معناي جايگاه و نشيمن در شهرها و روستاهاي ايران زياد است و پيشوند آن هنوز ناشناخته است. عمر چنارهاي آن به 700 سال مي رسد. در قسمت ديگري از اين روستا درخت گردوي معروف "شهسواري" قرار دارد كه قدمت آن به 1400 سال پيش يعني زمان انوشيروان باز مي گردد. در قسمت شمال شرقي اين روستا آب معدني كرباته وجود دارد. در اين روستا همچنين معدن سنگ مرمر نيز موجود است و در كوه هاي آن گياهان طبي ديده مي شود. از دوران زنديه خانواده هااي تراران به اين شكل بوده است كه خواهر كريم خان زند با شيخ علي خان زنگنه كرمانشاهي ازدواج مي كند كه ميرزا حسن خان مويد دفتر فرزند الهيار منشي باشي و فرزندان او محمد پارسا (مويد زاده) قسمتي از خانواده هاي تراران را به وجود مي آورند. كه يكي از فرزندانش ميرزا محمد خان مويد زاده، پدر سرهنگ احمد پارسا است.

دكتر احسان الله قوام زاده:
تراران در مكاتيب دولتي، اسناد و بنچاق هاي قديمي بيشتر با "ط" و به صورت "طراران" نوشته مي شده است.
ولي ترارن با داشتن قلعه دختر و تخت رستم كه برج هاي ديده باني شهر ارگي "ارچي" و تراران در دوران مادها و اشكانيان و ساسانيان بوده و سكه و خمره هاي يافت شده و گردوي شهسواري متعلق به زمان انوشيروان انرا تائيد مي كند. شهري بوده مادي و سپس پارسي. تيشه سنگي و آثار يافت شده نيز قدمت آنرا به پيش از 4000 سال مي رساند.
واژه تراران بر ساخته از دو بخش است : يكي "ترا" به معناي قلعه و كوشك و ديوارهاي بلند و ديگري "ران" پسوند است كه هدف تمكن و علامت تمكن و علامت جا و مكان است. پس تراران به معناي كوشك شاهانه يا دژ جنگي است.

آيين و باورها و واژه هاي اين ده در كتاب تراران تاليف غلامحسين سحاب آمده است كه يادآور دوران باستان است.
رفتن كل اهالي ده در اول تابستان به شاه چنار و ماندن يك هفته اي در آنجا و رفتن همه اهالي اين ده و كل تفرش به آب معدني گراب (آبگرو) براي امراض جلدي در همين زمان از تابستان و باز رفتن اهالي تفرش در روز اول تابستان به شاهوارو از همين آيين هاست.
در مورد ازدواج خواهر كريم خان زند با شيخ علي خان زنگنه بايد يادآور شود كه: شيخ علي خان اعتمادالدوله در سال 1101 هجري قمري در سن 90 سلاگي وفات يافته و كريم خان زند در سال 1119 متولد شده است و پس از 74 سال در 1193 فوت كرده است و اين ازدواج نمي توانسته رخ داده باشد.

از خانواده هاي تراران مي توان از : پارسا، قوام زاده، انوشيرواني، كريمي زند، كريمي، اعتضادي، نصيري، قربانيان، نوروزي، صالحي، محموديان، قوامي، وامقي، شهسواري، فيض محمدي و ... نام برد.

منبع:
1- سالنامه تفرش 84
2- دايرة المعارف ويکي پديا