كبوران قريه كبوران در 5 كيلومتري شمال غرب تفرش قرار دارد، قدمت آن به
درستي معلوم نيست ولي آثار قلعه و بقاياي قلاع ديده باني در كوه هاي
شاه چنار مشرف به دشت تفرش نشان مي دهد كه شايد سابقه پيش از اسلام
داشته باشد. اسم آن هم محتملاً از گبران گرفته شده است. سمبل كبوران در
دويست سال گذشته 4 چيز بوده است.
1- فلعه اي با چهار برج كه
حدود صد سال پيش توسط مرحوم حاج عليشاه (جد خاندان فرواني) و كمك اهالي
ده براي دفاع از ده در مقابل راهزنان مرمت و بازسازي شده است. هر برج
نمود يكي از فاميلهاي شاهعلي، برجي، گل محمدي و مهري بوده است.
2- آسياب هاي آبي مستقر در مسير رودخانه جنوب ده به نام هاي سر
پل، دم ده، نوروز، سياه كمر، كربلايي باقر، گدار كه در پائيز و زمستان
گندمهاي تفرش، فراهان و رودبار را به آرد تبديل مي كرده است.
3- كشاورزان سخت كوش محصولات كشاورزي فراوان و باغهاي برزگ
مصفا با ميوه هاي گوناگون كه علاوه بر تامين نياز تفرش به صورت خشكبار
به تهران صادر شده است، اغلب خوانين تفرش در كبوران صاحب ملك بوده اند.
از معروف ترين باغها، باغ وقف و رضويه متعلق به حاجي ميرزا مطلب
كبوراني كه مدتها حكومت تفرش را داشته، باغ اربابي متعلق به حاجي
ساعدالسلطان سعادت، باغ وزير متعلق به عماد الممالك بهرامي، باغ كليه
متعلق به ميرزا بزرگ الويجاني، باغ تحت متعلق به خاندان نصيري و
محنيائي، باغ شيخ احمد متعلق به شيخ احمد طرخوراني، باغ نو متعلق به
ميرزا علمجدخان كبوراني، باغ مزرعه گدار متعلق به خاندان تمجيدي
طرخوراني، باغ مزرعه باغشا متعلق به خاندان خداورديان بازرجاني. اغلب
اين باغ ها توسط كربلايي نعمت اله معروف به باغبانباشي (جد خاندان فضل
اللهي) احداث گرديده بود.
4- ميرزاها و مكتب داران كبوران
مانند عنايت (جد خانواده ژوليده)، حاج سيد و پسرش (جد خاندان حجازي)
سيد احمد كه علاوه بر اينكه روحاني ده بود از مكتب داران هم بوده اند.
ميرزاعلي و ميرزا موسي كه اولي در طراران و دومي در خرازان مكتب خانه
داشته و اغلب با سوادهاي قديم اين روستاها از شاگردان آنها بوده
اند. از متاخرين ميرزا ابراهيم و ملاحسين كه با تاسيس دبستان در سال
1325 وظايف انها به دبستان منتقل شد. دبستان كبوران يكي از پرجمعيت
ترين دبستان هاي تفرش بود و دانش آموختگان آن دبستان جز صديق ترين
خدمتگزاران سازمانهاي نظامي (سرتيپ دكتر فضل اللهي، سرتيپ محمد شاهعلي،
سرهنگ قدرت شاهعلي) و در بانك ها (قاسم قرباني، عباس يزدي) از مديران
ارشد بانك رفاه و صادرات، در آموزش و پرورش (محمود يزدي) و دانشگاه
صنعتي اصفهان، دكتر محمود لطفي استاد ممتاز دانشگاه تهران)
از
دويست سال پيش تعدادي خانواده مهاجر كه اكنون بومي شده اند در كبوران
ساكن شده اند مثل خاندان يزدي از يزد كه تاسيس اغلب قنات هاي تفرش از
كارهاي اجداد مهاجر آنها است. خاندان نائيني از نائين، خاندان قنبري از
چهار محال و بختياري، خاندان حجازي از محلات آمدند كه روحاني بوده
اند.