Tafresh City * Kalamat * کلمات و اصطلاحات تفرش

آشنايي، معرفي

دانستنيهاي تفرش

سفربه تفرش

مشاهير، بزرگان

مراكز آموزشي

آثار و ديدنيها

معرفي تفرشيها

آلبوم عکس

ساير

شهرستان تفرش

وب سايت اختصاصي شهرستان تفرش، متعلق به اميرحسين شاه حسيني است و به هيچ ارگان و سازماني وابسته نيست استفاده از مطالب اين سايت فقط در صورت درج منبع آن مجاز است

English

	تکيه زاغرم

	امامزاده محمد

	قلعه هاي گبري

	آرامگاه دکتر حسابي

	منزل تاريخي ميرفخرايي

صفحات به روز شده
- روستاي مخلص آباد	87/02/08
- روستاي کودزر	87/02/05
- روستاي اسفين	87/02/05
- شهرستان محلات	87/01/13
- امامزاده حسن	87/01/09
- روستاي فسنگان	87/01/09

زبان و گويش

الف : زبان و گويش مردم تفرش و فراهان

به نقل از ميراث خبر، يكي از گويش هاي رايج در منطقه تفرش در استان مركزي «بوره بشو burabaso» به معناي بيا و برو ناميده مي شود. اين گويش تا بيست سال پيش در محله مشهد شهر تفرش نيز رواج داشت، اما اكنون تقريبا از بين رفته و فقط در روستاي كهك، مردم با اين گويش تكلم مي كنند. بور بشه مخفف عبارت «بوره بشيمان» است كه معناي بيا برويم مي دهد.

«محمد ميرشكرايي»، مردم شناسي كه در ارتباط با شهرستان تفرش تحقيق كرده است، درباره اين گويش مي گويد: «زبان اهالي روستاي كهك، گونه اي از «تاتي» و به اصطلاح خودشان «باباطاهري» يا «كيكي Kiyaki» و به اصطلاح مردم تفرش «بوره بشو» است. در حوزه مركزي تفرش، كهك تنها روستايي است كه مردم آن به زبان تاتي كه به نظر من لايه زيرين زباني اين منطقه است، صحبت مي كنند.»

- امروزه اهالي شهر تفرش، فارسي را با لهجه اصيل حرف مي زنند.
- در شهر فرمهين (يكي ديگر از شهرهاي منطقه) نيز زبان رايج، فارسي است. تنها مهاجرين روستايي ترك و خلج در اين شهر به زبان خود صحبت مي كنند.
- زبان اهالي روستاهاي نقوسان و ابره‌در نيز فارسي است ولي از چند دهه قبل تعدادي عشاير ترك زبان در روستاي ابره‌در ساكن شده اند كه اين افراد به زبان تركي حرف مي زنند.
- اهالي روستاهاي فريسمانه،‌ كهلو عليا، وسمق، دستجان و فشك، ترك زبان هستند اما به زبان فارسي نيز آشنايي دارند.
- تنها در روستاي كهلو عليا كه از شهر فاصله زيادي دارد زنان و مردان كهنسال زبان فارسي را نياموخته اند.
- تنها نقطه اي كه در اين منطقه مردم آن به زبان خلجي صحبت مي كنند، روستاي سفيداب است. با اينكه گويش اصلي اهالي اين روستا، خلجي است اما كودكان اين منطقه به زبان فارسي حرف مي زنند و با گويش خلجي آشنايي ندارند. در ميان بزرگسالان نيز تكلم به زبان فارسي به گويش خلجي ترجيح داده مي شود. از روستاي سفيداب به سمت آشتيان روستاهاي خلج زبان، قرار گرفته اند.
منبع: http://merkezi-az.blogspot.com/2004/12/blog-post.html

ب : اصطلاحات، کلمات و لغت هاي رايج بين مردم

در بين مردم تفرش (Tafresh)، اصطلاحات، کلمات و لغت هاي رايج است که کمتر در مناطق ديگر کشور به کار برده مي شود. گاهي اوقات همشهريان تفرشي از عبارتي استفاده مي کنند که در بين خودشان بسيار رايج است ولي ممکن است در ساير شهرها معني آن را ندانند.
به عنوان مثال: گوريدن . اين عبارت معني "درهم و برهم" يا "قاطي پاتي" است . مثلا مي گويند "اين کاموا يا نخ ها به هم گوريده".

براي اينکه هم با اين عبارت آشنا شويد و هم در آينده اين کلمات از بين نروند سعي خواهيم کرد تا منيع کاملي از اين موارد در اينجا جمع آوري نماييم. ولي مطمئناً بدون کمک هاي شما نمي تواند منبع کاملي باشد. لذا اگر شما نيز از اين کلمات مي شناسيد معرفي کنيد تا در اين قسمت درج گردد.

توضيح:
- بعضي لغات ديگر استفاده نمي شوند.
- بعضي لغات در شهرهاي ديگر هم رواج دارد. مانند اجاق كور

افزودن کلمه جديد
شما هم اگر عبارتي را مي شناسيد که در جدول بالا درج نشده در اين قسمت اضافه نماييد:

عبارت
شرح
email

کد	کلمه	شرح
1	گنگ	تنبوشه گلي
2	گم و گور	مفقود
3	گل و شل	گلاب
4	نم	رطوبت
5	نن ياننه	مادر
6	ملومه	ميلاب
7	نمور	نم دار نم ناک(اتاق)
8	هونگ	هاون
9	هولي	کره خر
10	نوا درآوردن	تقليد صدا
11	هواخوا	مخفف هواخواه، طرفدار
12	نوبر	ماده گا سه ساله
13	لوده	کسي که سخنان شيرين و خنده آور مي گويد
14	نودان چر	آبشار
15	مورمورشدن بدن	لرزش کم که به بدن وارد مي شود
16	مورچانه	مورچه
17	منداب	آب مانده و ساکن درجايي
18	همداستان	متفق
19	لندر	برهنه
20	مليچك	بچه گنجشک
21	همقول	هم پيمان، هم عهد
22	ماچ خره	خرماده
23	مال	خر و گاو گوسفند
24	نان آور	کسي که خانواده اي يا کسي را نان ميدهد
25	نان خور	زن و فرزند افراد تحت تکقل - عيالوار
26	نان خورش	آنچه با نان ميخورند
27	نان خالي	نان بي خورش
28	نان رسان	آدم خيرخواه
29	نان كور	خسيس و فرومايه
30	ماله	کرمهاي قرمز زنگ که در باغچه وگلدان توليد مي شود
31	مامان	ماما، قابله
32	گلاندن	غلتانيدن
33	ماندگار	ماندني
34	ناخوار	ناهموار دشوار
35	لاروب	عمل لاي روبي
36	نارس	نارسيده کال
37	لاسه	لاي سيل و جز آن
38	مازه	پشت
39	ناشكر	کافر نعمت
40	لت	تخته
41	آب استل كردن	آب به استخر انداختن
42	آب جستن	شنا يا آب تني کردن
43	ول	رها ، آزاد ، سخن ياوه
44	گون	بوته گياهي که از آن کتيرا مي گيرند
45	گوگلوان	گاوبان گاوچران
46	وول زدن	آهسته جنبيدن و تکان خوردن
47	واج رفتن	سرگرم شدن
48	گويل	مدفوعي که گوسفند در بهار باخوردن گياه تازه مي اندازد
49	وخم	وقف
50	ويج	پارويي است که تنها براي برف روبي بکار مي رود و آن را تخته اي است که بر دو چوب راست و موازي نهاده شده و به دسته بلندي پيوسته است
51	وجين	جستن و از ريشه کندن علفها
52	وروركردن	پي در پي حرف زدن بيهوده
53	ورك	خاري که گل زرد مي دهد برگ آنرا به گوسفند مي دهند و پوسته آنرا در سوخت بکار مي برند
54	وركردن	شخم زدن زمين
55	وشن	باران و شن نمي ياد
56	گوشبر	کسي که با نيرنگ از ديگري پول يا چيزي بگيرد
57	وسي	دنباله آبي که آن را ا منبع بسته باشند
58	گوشكو	گوشت کوب
59	وعده گيران	عمل دعوت اشخاص به مجالس مهماني يا عزا
60	گنده	درشت
61	گندله	کوفته
62	چندمان	چندش، لرزش
63	نخودچي	نخود بوداده
64	نخور	خسيس
65	نيمگر	نيم باز
66	ميان بام	سوراخي است ک در وسط بام به منظور تهويه هوا مي گذارد
67	مجري	صندوقچه براي نگهداري وسايل زنانه
68	آردويز	آدربيز يا آردويز الکي است که سوراخ هايش اندکي از الک معمولي ريزتر است و با آن آرد را الک مي کنند
69	هرزرفتن	بيهوده جاري بودن
70	مرغ	گياهي است که شتران مي خورند
71	آرغ گنده زدن	غلو کردن
72	مرغزار	چمن زار
73	مزگو	هاون سنگي - هاون ، هونگ
74	نسا	سويي از کوه يا سختمان که آفتاب بر آن نمي تابد
75	نزا	نازا سترون
76	نشد	تراوش
77	مشده	مشت
78	آسدامه	ابزاري است آهنين مانن کفگيرک که دسته دارد و در نانوايي بکار مي رود
79	مشك	کيسه اي که با آن کره مي گيرند
80	لكه	جرعه
81	لق	شل
82	مقراض	قيچي
83	آغوز	شير گوسفند
84	آغاسته	آگنده ، پر
85	آغاسته كردن	پر کردن، مثل آغاسته کردن جوال با کاه
86	معجر	نرده محجر
87	نفربه نفر	يکي يکي
88	ال	شعله
89	چپال	چپ دست
90	انگورجه	انگورچه برگهاي ريزي است که به صورت انبوه روي درخت بادام مي رويد و صورت انگل درختي دارد
91	اوجار	اوجار يا اوژار نام چوب بلندي است در خيش که عمود بر يوغ و ميان دو گاو قرار مي گيرد
92	گاوياري	راندن گاو آهن براي شخم
93	اورو	مرغ کشته و پرکنده
94	اندا	اندازه
95	پاتني	ظرفي است چوبين و مدور که غله را با آن پي مي زنند و پاک مي کنند
96	پاپتي	پا برهنه ، برهنه پا
97	اياز	باد خنک در عبارت بگذار اياز بخورد
98	گايي گذاري	گهگاه
99	چارقد	پارچه اي است چهار گوش که زنان سرخود را با آن مي پوشانند
100	اسگليدن	پاره شدن
101	اسگليده	پاره شده
102	اسپار كردن	بيل زدن
103	چاشته	مقدار بسيار اندک از خوردني در ضرب المثل چاشته خور بدتر از ميراث خور است
104	استل يا استلخ	استخر
105	استل كشيدن	استخر را خالي کردن
106	پت	پوزه ، گرداگرد دهان
107	پتله	گندم پخته و دستاس کرده
108	تنورمال	پارچه اي است موئين که پس از گرم شدن تنور و پيش از بستن نان به ديواره تنور مي کشند و آن را پاک مي کنند تا پشت نان سياه نشود
109	بنگاه	جاي انشعاب جويبار از جوي اصلي
110	تون حمام	گلخن گرمابه
111	بواكور	جغد
112	بوده برشته	گندم و شاهدانه توام با مغز ميوه ها که بو داده و برشته شده باشد. مخفف بو داده و برشته شده
113	توس	تفس ، تف ، گرماي آتش
114	تنده	هسته ، دانه درون ميوه مثل تنده زردآلو ، تنده سنجد يعني هسته سنجد
115	تندگيره	نوعي زردآلو
116	بهرش در رفته	در بافتني دانه اش در رفته
117	تلس كردن	کندن پوست بادام و گردو
118	بلغور	گندم پخته دستاس کرده
119	تاچه	کيسه اي بافته شده از پشم گوسفند يا ريسمان که در آن آرد يا دانه هاي خوراکي را نگاه مي دارند
120	بام گلان	بام غلتان
121	بالاچسينه	سرگين گردان ، نام حشره اي است ، گلانک
122	بالاكشو	کشف ، لاک پشت ، سنگ پشت
123	بانكه	دبه
124	باباار	شوهر مادر
125	بچار	هرگز ، هيچ گاه
126	باربند	باره بند ، جايي که اسب و استر را مي بندند
127	تازه زا	زن و يا جانوري که تازه بچه زاييده است
128	بتاخت آمدن	زود آمدن
129	تي يان	ديگ مسين بزرگي است که ته خزينه گرمابه مي گذاشتند و زير آن آتش مي کردند تا آب خزينه گرم شود - ظرفي است که در آن صابون، حلوا و حليم مي پزند
130	بدگل	زشت
131	بدو	بدو (دال با تشديد بيان مي شود)
132	تخته ترنج	سنگ صاف بزرگ
133	بيخ بر	بريده از بن ، بکلي از بين رفته
134	تيك	تيغ، خار
135	ترسوك	ترسو
136	بستو	کوزه
137	بسكي	بس که
138	ي	يک
139	چخ	آوازي که براي دور گردانيدن و راندن سگ از دهان بر مي آورند
140	پين	حفه در عبارت پين مو يا بادام
141	جل	پارچه کهنه و مستعمل ، پالان - جل ظرفشويي، جل خر
142	خل	سوراخ
143	گيوه كش	کسي که تخت گيوه درست مي کند
144	جوال	کيسه هاي بزرگ براي حمل کاه و گندم و نظاير آن
145	جوان گاو	گاو نر جواني که تازه مي خواهند بکار بگيرند
146	يواشن	چند شاخه ايست مانند پنجه که روستائيان غله خرمن کرده و کوفته شده را با آن باد مي دهند
147	دوروبر	پيرامون، اطراف، حوالي
148	دوغ گرمه	کله جوش
149	گيليچ دم	کژدم عقرب
150	خند و خل	ور رفتن - توي خانه يا انباري وول رفتن
151	گيليوار	مارمولک
152	خنك	سرد، خنک
153	دان	دفعه، بار
154	جان ازاد	روان بدون تشويش و فاقد پريشاني خيال
155	دانگو	مغز بادام تلخ يا هسته هلو و زردآلو که در آب خيسانده و پوستش را کنده و چند بار آب آن را عوض کرده اند تا تلخي را از دست داده است و آنگاه آن را بو داده اند
156	دامبك	دمبک، تنبک
157	دارتك	پرنده دارکوب
158	دبه	آوندي که جاي ريختن و نگهداري روغن است
159	گيجگاه	شقيقه
160	جدازا	ناتني
161	جيگيل دادن	حوصله ، ژاغر
162	خيك	مشک
163	خيكي	چاق
164	خرمن جا	جايي در ملک يا زمين مزروعي که نخست آب بسته و هموار و سفت کرده و گندم و جو و نظاير آن را خرمن مي کنند مي کوبند و باد مي دهند - جاي خرمن کوبيدن
165	خرند	فضاي اطراف باغچه در حصار يا حياط
166	خرره	لجن ته حوض يا خزينه گرمابه و استخر و مانند آن
167	جرز ديوار	مجردي: ديواري که از ستون هاي اصلي ساختمان است
168	خش خشك	آهسته آهسته
169	گيس سفيد	زني که شب عروسي همرا عرو به خانه داماد مي رود
170	خسنك	بختک، کابوس
171	دشت	کشتزار، زمين هموار
172	دست بلوره كردن	کورمالي کردن، کورمالي کردن براي پيدا کردن راه يا چيزي يا از نابينايي دست به زمين يا ديوار ماليدن
173	دسدار	آسياب دستي
174	خشكال	شاخه خشک شده درخت
175	دسقاله	داس
176	خف گير	غافلگير
177	گر	کچل
178	رموك	رمنده ، رم کننده
179	رود	کودک
180	راقش	کشت و ميوه اي که زودتر از هنگام خود برسذ
181	گربه تكن	گربه وحشي سياه گوش
182	گردن كشي	سرکشي نافرماني
183	پردو	تخته هاي بريده منظمي که بين تيرهاي چبي سقف اتاق مي اندازند روي برخي از اين پرده ها با خط خوش تاريخ بناي خانه يا چند بيت شعر نغز نوشته مي شده است
184	ريسمان	نخ
185	رشمه	طناب نازک يا ريسماني است بافته شده از پشم
186	رشنيق	عام در برابر سيد
187	رسد	بهره، بخش، سهم
188	چرك مرد	جانه اي که شسته اند ولي پاک نشده باشد
189	چش	آوازي که براي ايستادن خر از دهان بر مي آورند
190	زل	زرنگ و چابک و فرز و هوشيار و سرزنده در عبارت زل و زنده
191	شنگ	گياهي است خوردني
192	چشم تنگ	چشم تنگ، تنگ نظر
193	سنگ سو	سنگ ساب، سنگي که کادر و مانند آن را با آن تيز مي کنند
194	سنگ پست	سنگ چين، ديواري کوتاهي که با روي هم چيدن سنگ در زمين هاي کوهستاني و ناهموار مي سازند
195	سنگل	سرگين
196	گسنه	گرسته
197	شلنگ	گام بلند و فراخ
198	شله ديزي	دسته ديزي از سيم و آهن خم شده
199	صنوبر	درخت تبريزي
200	سنت كردن	ختنه کردن
201	شولا	يک جور نمد را گويند
202	شومشام مانده	صاحب مرده
203	سوتك	آلت سوت زدن که سابقا ازگل مي ساختند
204	زئير	شکم روش، اسهال
205	زئير بريزش افتاده	اسهال گرفته است
206	زورخانه	مستراح ، توالت
207	سوك	کنج ، گوشه
208	صلح كردن	آشتي کردن
209	زمين چند	زمين لرزه ، زلزله
210	گزليك	کارد
211	زلش آب شد	زهره اش ترکيد
212	پزا	آنچه که زود مي پزد
213	شانه بسر	هدهد
214	شاجده	شاهراه
215	ساك سياه	شور چشم
216	ساقاله	سفالين ، سفال
217	شب نشيني	مجالس ديد و بازديدهاي شبانه به ويژه به هنگام زمستان
218	شب چره	شيريني و ميوه اي که در ديد و بازديدها و ميهماني هاي شبانه خورده ميشود
219	شبيه خواني	تعزيه خواني
220	سيله	ظرفي ست سفالين که درون آن زبر و خشن است و کشک در آن مي سايند
221	سيله دوغ مال	ظرفي که درون آن دوغ مي مالند يعني کشک مي سايند
222	شيت	کسي که از کمر فلج است در عبارت کمرم شيت شد يا کمرم شيت است
223	شيروازه	نوبت شير: دويا چند خانوار با يکديگر پيمان مي بندند که شير روزانه گاوان و گوسفندان خود را همه هر چند روز يک بار به يکي از خودشان بدهند و بدين ترتيب هر يک از آن ها چند روز در ماه يا هفته شير فراوان داشت و اين چند روز شيرواره او خوانده مي شد
224	سيرايي	سيري ، سيرماني
225	سيرسيرك	جيرجيرک
226	سيزان	طاق اجري يا خشتي کوتاه ، آغل گوسفند
227	شيف درخت	شاخه نازک و نورسته درخت
228	گزرو	شاخه هاي نورسته درخت که بهم مي بندند و به جاي جارو استفاده مي کنند
229	سرتنور	تنورستان، اتاقي در خانه که در آن نان مي پزند
230	سركو	پيه و دنبه که با پيازچه کوبيده در آب گوشت مي ريزند
231	طسوج	تسوي، بخش
232	سك	آب بيني
233	سكو	کسي که از بيني اش آب هميشه روانست
234	سقلمه	مشت بسته که در آن شست ميان انگشت دوم و سوم جاي داده شده باشد و با آن ديگري را بزنند
235	ضعف قليان	ناشتايي، خوراکي که بامداد مي خورند
236	سفال	ساقه گندم که پس از درو کردن روي زمين باقي مانده است
237	كپ	سخت، بسته در عبارت گوشه کپ است
238	كل	کوتاه در عبارتي نظير کل دم يعني دم بريده
239	كل تنوربه کسرلا	کنارتنور
240	كل دست	داراي آستين کوتاه
241	كل زدن	سرفه کردن
242	كلکليج مرغ	فضله مرغ و خروس
243	كله گنده	کنايه از آدم بزرگ و ثروتمند يا صاحب مقام و نفوذ
244	كلون	چوبي است ترازي در پشت يکي از دو لنگه در چون در را ببندد آرا به پيش مي کشند تا پشت لنگه ديگر در برسد و در سوراخ چوبي عمودي که کلون دان خوانده ميشود درايد
245	كما	گياهي است که در کوهستان مي رويد و آنراکنده و به مال مي دهند
246	كمانکشه	خميازه
247	كلاچيدن	خاريدن
248	كون سرك	با باسن حرکت کردن کودک
249	كوله بار	باري که بر کول برده شود
250	كولوچ	گردويي که مغزشبه سختي در آيد
251	كولاسك	توله سگ
252	كوجل	خوشه هاي گندم که پس از کوبش هنوز دانه از آن جدا نشده باشد و يکبار ديگر بکوبند - باقي مانده گندم ته خرمن که مي کوبند
253	كور کردن	مسدود کردن
254	كوره جده	کوره راه
255	كوزه كلوره	کوزه بي دسته و سرو گردن
256	كنج نشين	گوشه نشين منزوي
257	كليک	کليد
258	كندوي گندم	آوندي که در آن گندم و جو مي ريزند
259	كمر	تخته سنگ بزرگ
260	كنگربوم	زمين که کنگرو کمادر ان رسته است
261	كنس	خسيس
262	كلفت بار	عيالوار
263	كاگل	مخفف کاهگل
264	كاه آمبار	انبارکاه
265	كبره بسته	چرکي که از ناپاکي بسيار بر پوست بدن و ظرف پديدار شود
266	كيسه	جيب
267	كيسه بر	جيب بر
268	كرپه	کشت و ميوه اي که ديرتر از زمان خود برسد
269	كردو	تکه زميني است که دور آن را بلند و ميان آنرا همواره کرده و در آن سبزي گندم و چيزهاي ديگر مي کارند
270	كسمه	نوعي نان
271	كشت و کار	زراعت
272	كك	مخفف کوک
273	قنچ	کرمي که در برگ درخت تار ميتند و تخم مي گذارد و بصورت پروانه درمي آيد
274	قل قپ	گوشه لب گل لپ و گونه
275	قلوه سنگ	سنگي مانند قلوه (کليه ) است
276	قلوه كن	چون جامه به ميخ يا چيزي گير کند و سوراخ شود گويند قلوه کن شد
277	قلاق	کلاغ
278	قلاق چر	نوعي پرنده شبيه کلاغ با جثه کوچکتر
279	قولوفه	ني -نال
280	قوده	دسته مثل دسته گندم
281	قورا	مدفوغ
282	قورت ميابد	برخود مي بالد
283	قايم	پنهان
284	قاصدك	ميوه گياهي است به نام علف قاصد که بادآنرا به هوا برد و چون فرود آيد مردم گويند که خبري آورده
285	قاپك پا	قاپ پا
286	قبا	کت درضرب المثل قبايي که به عيد نرسد براي گل منار خوبست
287	قيچ	صفت چشم ، چپ
288	قيچ انداخته	چپ چپ نگاه کردن
289	قينه	مادر شوهر، مادرزن
290	قيش	کمربند چرمي
291	قرم دنگ	فحش و اهانت
292	قرهسقال	در ترکي ريش سياه زمينهاي سنگلاخ
293	قرپاچين	جنبانيدن و تکان دادن کمر و سرين با ناز
294	قرص	استوار
295	قرك	تاول
296	قزل قورت	نام يکنوع بيماري انگل است که گوسفندان مي گيرند
297	قسر	نازا ونيز زميني که کشت نکند
298	قزغان	کژغان
299	قفاخوابيدن	بر پشت خوابيدن
300	چغلي	شکايت
301	غربتي	کولي
302	فرسخ	فرسنگ